السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
616
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
قصد رجاء قصد رجاء : به جا آوردن عملي به اميد مطلوب بودن آن نزد خداوند . قصد رجا عبارت است از اينكه مكلّف عملي را كه احتمال مىرود مطلوب ومحبوب خداوند تعالى باشد ، به اميد مطلوبيت آن را انجام دهد . از آن در بابهاى مختلفي از قبيل اجتهاد وتقليد ، طهارت وصلات سخن گفتهاند . در مواردى كه استحباب يا كراهت عملي به دليلي معتبر ثابت نشود وقاعدهء تسامح در ادلهء سنن ( - - ) قاعدهء تسامح ) نيز پذيرفته نگردد ، به جا آوردن عملي كه احتمال استحباب آن مىرود يا ترك عملي كه احتمال مىرود مكروه باشد ، به قصد رجا جايز است ؛ ليكن به جا آوردن يا ترك عمل به نيّت مطلوبيت شرعي آن ( مستحب وراجح بودن از نظر شرع ) مصداق تشريع ( - - ) بدعت ) وحرام خواهد بود ؛ اما قصد رجا با عدم ثبوت تشريع عمل در واقع منافاة ندارد ؛ چنان كه در صورت ثبوت تشريع در واقع نيز مانع صحّت عمل نمىشود . 1 قصد قربت - - ) نيّت قصد مسافت قصد مسافت : نيّت پيمودن هشت فرسخ . از احكام آن در باب صلات سخن گفتهاند . از شرايط قصر نماز در سفر ، قصد مسافت است ؛ بدين معنا كه مكلّف از آغاز سفر ، قصد پيمودن مسافت شرعي ؛ يعنى هشت فرسخ يا بيشتر را داشته باشد . بنابر اين ، اگر بدون قصد ، به تدريج ومرحله به مرحله ، مسافت شرعي ويا بيشتر از آن را بپيمايد ، نمازش قصر نمىشود . البتة در برگشت ، چنانچه مسافت به اندازهء هشت فرسخ يا بيشتر باشد ، نمازش قصر خواهد بود . چنانكه اگر بدون قصد بعد از پيمودن مسافت شرعي ، در ادامهء راه پيمودن مسافت شرعي را قصد كند ، بايد نمازهاى چهار ركعتي را قصر بخواند . 1
--> ( 1 ) . مهذب الاحكام 2 / 217 و 6 / 58 ؛ موسوعة الخوئي 14 / 485 و 19 / 231 - 232 .